Wycena spółek

Metody majątkowe

Metody majątkowe są historycznie najstarszą koncepcją wyceny podmiotów gospodarczych. Przyjmują one majątek przedsiębiorstwa za podstawę określenia jego wartości. Stąd wartość będąca wynikiem tej wyceny jest nazywana wartością majątkową. Najprostszą metodą wyceny tego majątku jest bezpośrednie skorzystanie z informacji zawartych w bilansie. Jednak metoda ta, zwana metodą wartości księgowej netto ma dużą wadę, gdyż wartość księgowa aktywów i pasywów zwykle nie równa się ich wartości rynkowej.

Jest tak, ponieważ wartość księgowa składników bilansu opiera się na ich koszcie historycznym i nie bierze pod uwagę wpływu inflacji i innych czynników powodujących różnice między wartością księgową i rynkową. Wynika to również z faktu, iż istnieją takie aktywa, jak kapitał organizacyjny. Nie jest on ujmowany w bilansie, chociaż wpływa znacząco na wartość firmy.

Kapitał organizacyjny to wartość powstała na skutek zorganizowania się pracowników, klientów, dostawców oraz kierownictwa w pewną jednostkę gospodarczą. Do kapitału organizacyjnego zaliczyć można takie niematerialne aktywa jak wiedza, satysfakcja klientów, innowacyjność produktów, morale pracowników czy patenty.

Metody majątkowe nie uwzględniają także opinii o firmie panującej na rynku, wśród klientów i dostawców, mimo że to właśnie marki i znaki towarowe, znacznie ułatwiające sprzedaż produktów i negocjację warunków kontraktów, mają decydujący wpływ na wartość firmy.

Na przykład, ludzie płacą wyższą cenę za produkty danej firmy, ponieważ marka jest znana ze swojej jakości. Podobnie w bilansie nie uwzględnia się specyficznych umiejętności posiadanych przez kierownictwo firmy oraz szeregowych pracowników. Wynikające z nich możliwości zaangażowania się spółki w dochodowe inwestycje, zwane opcjami inwestycyjnymi lub opcjami wzrostowymi, mają z pewnością duży udział w wartości całej spółki. Dlatego wartość wielu spółek z sektora zaawansowanych technologii nie opiera się na produktach znajdujących się w bieżącej produkcji, tylko na tych, które do tej pory nie zostały jeszcze wymyślone i nie są wytwarzane.

Rozróżniamy następujące rodzaje metod księgowych:

Metoda wartości księgowej netto opiera się na obliczeniu wartości firmy na podstawie zapisów bilansowych - aktywów i pasywów. Metoda ta, zwana inaczej metodą wartości aktywów netto, polega na pomniejszeniu księgowej wartości aktywów o kapitały obce, czyli wszelkie zobowiązania długo- i krótkoterminowe. Można także podejść do wyceny tą metodą od strony pasywów. W tym przypadku, wartość przedsiębiorstwa jest równa wartości kapitałów własnych tego przedsiębiorstwa. Niezależnie od wybranego podejścia powinniśmy otrzymać tę sama wartość.

Metoda skorygowanej wartości aktywów netto jest rozwinięciem i udoskonaleniem metody wartości księgowej netto. Z uwagi na fakt, iż wycena aktywów i pasywów na potrzeby bilansu niejednokrotnie różni się od wyceny rynkowej tych wielkości, często niezbędne jest przeszacowanie poszczególnych składników aktywów i pasywów, czyli określenie ich wartości rynkowej. Wycena na podstawie rynkowych wartości posiadanych aktywów i pasywów nazywana jest metodą skorygowanych aktywów netto. Po dokonaniu niezbędnych korekt, wartość przedsiębiorstwa liczy się tak jak w przypadku wyceny metodą księgową.

Celem metody odtworzeniowej jest oszacowanie sumy nakładów finansowych, jakie potrzebne byłyby do odtworzenia poszczególnych elementów majątku wycenianego przedsiębiorstwa. Można stwierdzić, że metoda odtworzeniowa koryguje wartość księgową aktywów pod względem inflacji, jak i zużycia. Metoda ta jest często wykorzystywana przez przedsiębiorców podejmujących decyzję o tym, czy bardziej opłaca się kupić jakieś przedsiębiorstwo, czy też zbudować je samemu od podstaw. Jednak wadą tej metody jest trudność w oszacowaniu takich elementów, jak reputacja firmy oraz czas potrzebny na osiągnięcie określonej pozycji na rynku.

Wycena przedsiębiorstwa metodą likwidacyjną polega na oszacowaniu przychodów uzyskanych ze sprzedaży poszczególnych składników przedsiębiorstwa. Od sumy wartości otrzymanej ze sprzedaży składników majątku należy odjąć wszelkie zobowiązania finansowe, jakie spółka musiałaby ponieść w przypadku jej likwidacji, przy czym wartość tą należy jeszcze pomniejszyć o koszty upłynnienia. Tym sposobem otrzymamy wartość likwidacyjną przedsiębiorstwa. Metoda ta pozwala oszacować dolny próg wartości przedsiębiorstwa, zakładając brak kontynuacji jego działalności. Jednym ze sposobów wyceny metodą likwidacyjną jest zastosowanie tzw. formuły Wilcox’a. Zgodnie z tą formułą wartość likwidacyjna przedsiębiorstwa wynika z następujących składników: gotówka plus papiery wartościowe, które można upłynnić; plus 70% wartości księgowej zapasów, należności, zaliczek; plus 50% wartości księgowej innych aktywów; minus: zobowiązania krótkoterminowe; minus zobowiązania długoterminowe.